Leven in lijn met je waarden, ook als het moeilijk is

Acceptance and Commitment Therapy, kortweg ACT, is een van de meest innovatieve en effectief bewezen benaderingen in de moderne psychologie en coaching. Het is geen traditionele therapie die erop gericht is negatieve gedachten en gevoelens te elimineren. ACT gaat juist over het leren accepteren van wat er is en het verbinden met wat er echt toe doet: je waarden.

Samenvatting

• ACT richt zich op psychologische flexibiliteit in plaats van symptoombestrijding
• De zes kernprocessen van ACT zijn: acceptatie, defusie, contact met het Nu, het Zelf als context, waarden en toegewijd handelen
• ACT is wetenschappelijk uitgebreid onderzocht en is bewezen effectief
• In coaching is ACT een krachtig instrument voor mensen die vastzitten in vermijding, controle of zelfkritiek
• ACT is een centraal onderdeel van de HBO Opleiding Holistisch Systemisch Coach

De psychologische flexibiliteits-hexaflex

Steven Hayes, de grondlegger van ACT, ontwikkelde een model van zes onderling verbonden processen die samen psychologische flexibiliteit vergroot: het vermogen om volledig aanwezig te zijn als bewust mens, contact te maken met de ervaringen van dit moment, en gedrag te veranderen of vol te houden wanneer dat dient aan de geselecteerde waarden.

1. Controle vs Acceptatie

Acceptatie dat je ruimte maakt voor je ervaringen zoals ze zijn, zonder er onnodige extra lagen van weerstand aan toe te voegen. Pijn, angst, verdriet, twijfel, ze zijn er. De poging om ze weg te dringen kost meer energie dan ze verdragen.

2. Cognitieve defusie

Defusie is het leren afstand nemen van je gedachten: niet gedachten geloven omdat ze in je hoofd opkomen. Cliënten leren hun gedachten te observeren in plaats van er in op te gaan. Oefeningen als: “Merk op dat je de gedachte hebt dat...”, helpen dit te ervaren.

3. Contact met het Nu

Aanwezig zijn in het huidige moment, in plaats van in het verleden of de toekomst. Ook met ongemak.
Dit is de kern van mindfulness en een centrale vaardigheid in ACT.

4. Het Zelf als context

Het bewustzijn dat jijzelf meer bent dan je gedachten, gevoelens, rollen of verhalen over jezelf. Er is een observerend bewustzijn dat al die ervaringen waarneemt maar er niet mee samenvalt. Jezelf met meer compassie benaderen creeërt een ruimer perspectief op jezelf en de problemen waar je tegenaan loopt.

5. Waarden

Waarden zijn de richting die het leven betekenis geeft. Ze zijn geen doelen die je kunt behalen maar kwaliteiten van handelen die je kunt belichamen. Als je weet wat je waarden zijn, heb je een kompas dat altijd werkt, ook in moeilijke tijden.

6. Toegewijd handelen

Op basis van je waarden actie ondernemen, ook als dat angst of ongemak met zich meebrengt. Toegewijd handelen is het tegenovergestelde van controle en vermijding.

ACT in de coachingspraktijk

In coaching biedt ACT een krachtig kader voor het werken met cliënten die vastzitten. Dit kan zijn door vermijding: ze ontwijken situaties of gevoelens die ze als bedreigend ervaren. Of door fusie: ze zijn zo sterk gefuseerd met hun gedachten dat ze er niet meer omheen kunnen kijken. Of door onduidelijkheid over waarden: ze weten niet wat er eigenlijk toe doet in hun leven.
Een ACT-geïnformeerde coach helpt cliënten om hun vermijdingsstrategieën zichtbaar te maken, afstand te nemen van belemmerende gedachten, en stap voor stap bewuste keuzes te maken die aansluiten bij hun diepste waarden en deze stappen ook te nemen,

ACT en mindfulness: twee handen op een buik

ACT en mindfulness zijn nauw verwant. Mindfulness is in feite de beoefening van de acceptatie, aanwezigheid en het Zelf-als-context die in ACT zo centraal staan. In de HBO Opleiding Holistisch Systemisch Coach worden ACT en mindfulness dan ook naadloos geïntegreerd.

Wetenschappelijke onderbouwing van ACT

ACT behoort tot de derde golf van de cognitieve gedragstherapie en is inmiddels een van de meest onderzochte psychologische benaderingen. Meta-analyses tonen aan dat ACT effectief is bij een breed scala aan problemen: angststoornissen, depressie, chronische pijn, werkstress, verslavingen en meer.
Een meta-analyse in het Journal of Consulting and Clinical Psychology (2012) toonde aan dat ACT even effectief is als andere bewezen therapievormen en op sommige uitkomstmaten zelfs beter.

ACT in de opleiding bij Academie voor Leven

ACT is door de gehele HBO Opleiding Holistisch Systemisch Coach heen aanwezig. Vanaf het eerste blok, met het verkennen van je eigen waarden en zingeving, tot de latere blokken over creatieve hoopeloosheid, defusie en waardengericht handelen.

Bekijk de volledige opleiding Holistisch Systemisch Coach

Veelgestelde vragen