Trends in coaching

Anurag ten Klooster | 7 september 2026

Trends in coaching

Het coachvak wordt volwassen

Er was een tijd dat je gewoon kon zeggen: ‘ik ben coach’. Iedereen met een cursus en een LinkedIn-profiel kon zich zo coach noemen. Die tijd loopt op zijn einde. Internationale en nationale beroepsstandaarden, wetenschappelijk onderzoek en de vraag vanuit de markt vertonen hetzelfde patroon: coaching ontwikkelt zich in hoog tempo tot een volwaardige professie.

En opvallend genoeg beweegt het vak zich daarbij precies de richting op waar de holistisch systemische coach voor staat: een geïntegreerd coach-aanpak waarbij alle facetten van het mens zijn aan bod komen (emotie, geest, ziel, lichaam, verstand en betekenisvol), in de totale context waarin de mens leeft (systemisch).

Het betekent dat wie vandaag serieus coach wil worden (en zijn), moet weten wat er nu écht wordt gevraagd. Dit artikel zet de belangrijkste ontwikkelingen op een rij, van wetenschap tot beroepsstandaarden en tot marktvraag, met de bronnen erbij.

 

De wetenschappelijke fundering: professioneel

Coaching heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld tot een eigen wetenschapsgebied  met o.a. gespecialiseerde tijdschriften met door wetenschappers en vakgenoten beoordeeld artikelen en wetenschappelijk onderzoek naar o.a. methoden, technieken en de effecten van coaching.

Alhoewel het onderzoek naar de effecten van coaching, de diverse coachinstrumenten en interventies nog relatief in de kinderschoenen staat zijn er wel een aantal zaken inmiddels helder.

Een meta-analyse van Jones et al (2015) over achttien onderzoeken naar coaching in de werkomgeving vond significante verbeteringen in prestaties, welzijn, coping en zelfregulatie door coaching, met effecten vergelijkbaar met klinisch-psychologische interventies.

Onderzoek van Grant (2020) laat zien dat coaching gericht op specifieke doelen effectiever is dan puur persoonsgerichte coaching. De expliciete focus op doelen stelt de coach in staat om gerichter aan te sluiten bij het veranderingsproces van de coachee. Daarbij kan de coach interventies beter afstemmen op de behoeften (en doelen) van de coachee. In algemene zin draagt een doelgerichte benadering bij aan het ontwikkelen van inzicht, het stimuleren van gedragsverandering en het daadwerkelijk realiseren van gewenste veranderingen.

Onderzoek naar de werking van Acceptance and Commitment Therapy/Coaching (ACT) door o.a. A-Tjak (diverse jaren) laat zien dat er positieve effecten zijn bij angst, depressie en stress. Aanvullend onderzoek naar ACT op de werkvloer bevestigt dat het bijdraagt aan minder burn-outklachten en meer psychologische flexibiliteit.

 

Genoeg wetenschappelijke onderzoek dus dat onderbouwt dat coaching vanuit een bepaalde houding en met de inzet van bepaalde methodieken echt effect heeft. Al blijven er onderzoekers die kritisch zijn over bepaalde methoden. Dat is natuurlijk erg goed omdat het de opleiders en de coaches stimuleert hun professionaliteit verder te verhogen.

 

Systemisch en holistisch

De holistische blik wint aan terrein. Al langer bestaat de theoretische basis dat coaching het meest effectief is wanneer de gehele mens wordt betrokken (o.a. fysiek, affectief, cognitief, gedragsmatig, sociaal én spiritueel) (Stober, 2006).

Binnen de positieve psychologie is inmiddels een vergelijkbare beweging gaande, vaak aangeduid als ‘PP 2.0’: het integreren van positieve én negatieve ervaringen in plaats van eenzijdig op geluk te focussen, om aldus tot een evenwichtig, betekenisvol leven te komen. Het model benadrukt bovendien een cultuurbewuste en contextgevoelige benadering (Wong 2011).

Somatisch/ lichaamsgericht coachen is een steeds vaker voorkomend onderdeel in de holistische aanpak. Coaches noemen dit zelf expliciet als iets wat AI niet kan overnemen (NOBCO 2025).

Een kanttekening hierbij: de wetenschappelijke onderbouwing van somatisch werken is nog dunner dan die van bijvoorbeeld ACT of doelgericht werken. Het is een veelbelovende, groeiende richting, nog geen bewezen standaard.

Wat overigens ook interessant is is dat het aandeel coaches dat systemisch werkt van 36% in 2018 naar 54% is gestegen in Nederland in 2025 (NOBCO 2025). Maar of dit door vraag of aanbod komt is niet helder. Zie verder bij het onderwerp ‘Werken met doelgroepen’.

 

Belichamen van coachmentaliteit

De ICF (International Coach Federation, ’s werelds grootste beroepsorganisatie voor coaches) herijkt haar kerncompetenties volgens een vaste cyclus van vijf tot zeven jaar, telkens op basis van grootschalig, evidence-based onderzoek. De update van 2025 was gebaseerd op een wereldwijde analyse onder bijna 3.000 coaches (literatuuronderzoek, focusgroepen, survey en expertworkshops, verzameld tussen april 2024 en april 2025) en resulteerde in vijf nieuwe en twaalf herziene subcompetenties.

De meest betekenisvolle verbreding zit in de competentie ‘Belichaamt een coachmentaliteit’.

Deze competentie omvat onder meer dat de coach erkent dat de coachee verantwoordelijk is voor eigen keuzes. En dat de coach werkt met zelfbewustzijn en intuïtie ten voordele van de coachee waarbij openheid en nieuwsgierigheid in zichzelf, de cliënt en het coachproces wordt ingezet.  Ook wordt beschreven dat het van belang is om de eigen emoties te beheersen en bewaken. In het kader van leren en ontwikkelen wordt er nadruk gelegd op reflecteren op de eigen emotionele, fysieke en mentale welzijn vóór, tijdens en na elke sessie, waarbij de coach hulp zoekt als dat nodig is, zoals intervisie en supervisie.

 

Ethiek als fundament

Het hierboven genoemde ICF herzag in 2025 ook haar ethische code, gebouwd rond vier kernwaarden: professionaliteit, samenwerking, menselijkheid en gelijkwaardigheid, uitgewerkt in 28 standaarden. Niet toevallig staat ethisch handelen bovenaan het hele raamwerk: vertrouwen gaat aan elke coachvaardigheid vooraf. Voor systemisch werkende coaches heeft dit een extra dimensie: zodra je met meerdere partijen in een systeem werkt (een team, een gezin, een organisatie), ontstaan vraagstukken rond vertrouwelijkheid, rolduidelijkheid en belangenverstrengeling die bij zuiver individuele coaching niet spelen.

 

Werken met doelgroepen

Wat wij steeds vaker terughoren uit de markt en van collega’s is dat de coachee steeds  vaker met een concrete vraag binnen komt dan met een algemene klacht. Waar voorheen de vraag kon zijn: ‘ik ben zo uitgeput’ of ‘ik trek het niet meer’, worden deze klachten direct gekoppeld aan een meer specifieke vraag die verbonden lijkt te zijn aan een persoonskenmerken zoals ADHD, autisme, hoogsensitiviteit en prikkelgevoeligheid.

De coachee doet zelf vooronderzoek en klopt bij een coach aan met een kant en klare vraag. Ik wil mijn stoornis aan het autistisch spectrum snappen, ik wil systemisch gecoacht worden, of ik wil aan de slag met trauma.

Daarnaast zien wij specifieke doelgroepen met hun eigen vragen: zoals ouders van jonge kinderen, vrouwen in de overgang, mensen met relatie-problemen en werknemers in hun eerste baan.

Het zijn allemaal voorbeelden van specialisaties. De coach die zich specialiseert is professioneler voor de betreffende doelgroep, zal een herkenbaarder profiel hebben en is duidelijker vindbaar.

 

Wat dit voor jou betekent

Deze ontwikkelingen (een stevigere wetenschappelijke basis, de opmars van systemisch en holistisch werken, coachmentaliteit, ethiek als kerncompetentie, en scherpere doelgroepgerichtheid) wijzen allemaal dezelfde kant op. Het coachvak beweegt zich naar precies het soort geïntegreerde, mens-én-systeem-benadering waar een holistisch-systemische opleiding al voor staat.

Bij Academie voor Leven vertalen we deze ontwikkelingen naar de praktijk: een opleiding op HBO-niveau waarin je leert coachen vanuit het geheel (lichaam, systeem en context) onderbouwd met wetenschap, getoetst aan (inter)nationale beroepsstandaarden, en gericht op de doelgroepen waar nu daadwerkelijk vraag naar is.

Wie dat serieus neemt, positioneert zich niet als “de zoveelste coach”, maar als een professional die precies belichaamt waar de doelgroep behoefte aan heeft en waar het coachvak zich naartoe beweegt.

 

-#-

 

Frank Hoes coachopleidingOver de auteur

Frank Hoes is 25 jaar werkzaam als coach, trainer en adviseur voor professionals, leidinggevenden en besturen in de sectoren welzijn, overheid en vrijwilligerswerk. Hij studeerde economie, geschiedenis en filosofie, is opgeleid als Socratisch gespreksleider en volgde de opleiding tot mindfulness en ACT trainer.

Samen met Anurag ten Klooster is Frank opleider bij Academie voor Leven in de Opleiding Holistisch Systemisch Coach. Frank schreef het boek Het witte konijn – Naar eigenzinnig en inspirerend leiderschap (2018) en publiceert regelmatig artikelen en blogs over Socratisch coachen, existentialisme, besturen en persoonlijk leiderschap.

 

Bronnen

 

Veelgestelde vragen

Waarom is het belangrijk om op de hoogte te zijn van trends in je vakgebied als coach?
Als coach sta je nooit stil. De markt verandert, inzichten veranderen, wetenschap doet ontdekkingen en kan onderzoeken wat werkt en niet. Als coach is het zaak dat je bijblijft, actueel bent en werkt naar de laatste professionele standaarden. Zie ook de vraag hieronder.

 Wat houdt de nieuwe ICF-competentie ‘Embodies a coaching mindset’ in?
Deze competentie, herzien in 2025, omvat dat een coach zich voortdurend blijft ontwikkelen, een reflectieve praktijk onderhoudt, gebruikmaakt van supervisie, en zorgt voor het eigen emotionele, fysieke en mentale welzijn vóór, tijdens en na elke sessie.

Is wetenschappelijk bewezen belangrijk in coaching?
Ja, zeker wel. Dan weet je als coach wat werkt en waarom. Meta-analyses op ACT laten zien dat stress, angst en somberheid afneemt. Onderzoek naar doelgericht doelen laten ook positieve resultaten zien. Onderzoek laat je ook zien waar je voorzichtig mee moet zijn als coach omdat de werking van specifieke methoden niet onderbouwd of zelfs niet aangetoond kan worden (DISC bijvoorbeeld). Een nuance: wat niet bewezen kan worden, betekent niet dat er geen werking is. Veel van wat er zich tussen hemel en aarde afspeelt begrijpen wij als mens nog steeds niet.

Wat is holistisch systemisch coachen precies?
Holistisch systemisch coachen combineert twee perspectieven: de holistische blik, die de hele mens betrekt (lichaam, emotie, denken, gedrag, sociale context en zingeving), en de systemische blik, die kijkt naar de wisselwerking tussen de coachee en de systemen waarin die persoon leeft en werkt. 

Welke coach kan helpen bij ADHD, hooggevoeligheid of burn-out?
Een gespecialiseerd coach. Een die zich specifiek verdiept heeft in deze thema’s via scholing en opleiding. Specifieke vragen en onderwerpen zoals ADHD en burn-out vragen om speciale aandacht voor zowel het individu als de context (werk, gezin).

Wat moet een coach in 2026 kunnen?
In ieder weten en doorgronden wat een kwaliteitsstandaard inhoudt en erna kunnen werken. Iedere coach heeft een eigen specialiteit waarbij het hanteren van standaarden van beroepsverenigingen of lid zijn ervan kan bijdragen aan het niveau van professionaliteit.

Welke hbo-opleiding leidt op tot holistisch systemisch coach?
Academie voor Leven biedt de opleiding Holistisch Systemisch Coach aan op HBO-niveau. De opleiding is geaccrediteerd door KNTO. De beroepsprofielen, het onderwijsprogramma en de leerdoelen komen voort de trends die hierboven zijn beschreven.