Een ander perspectief op mensen en problemen

Systemisch coachen is een benadering die fundamenteel verschilt van de meeste andere coaching stijlen. Waar veel coaches focussen op het individu en zijn of haar gedachten, gevoelens en gedrag, neemt de systemisch coach een breder perspectief namelijk de persoon als onderdeel van grotere systemen, met eigen wetten, dynamieken en onbewuste verbindingen.

Samenvatting

• Systemisch coachen kijkt naar de mens als onderdeel van familie, organisaties en andere systemen
• Onbewuste loyaliteiten en familiedynamieken sturen gedrag sterker dan we denken
• De methoden zijn divers: van opstellingen tot systemische gesprekken en genogrammen
• Systemisch coachen kan zowel met als zonder opstelling worden toegepast
• De opleiding bij Academie voor Leven is praktisch en ervaringsgericht

Wat is een systeem?

Een systeem is een geheel van elementen dat meer is dan de som der delen, waarbij de elementen met elkaar in interactie staan. Elk mens maakt deel uit van meerdere systemen tegelijkertijd: het gezin, de familie van herkomst, de werkorganisatie, de buurt, de cultuur en de samenleving.
Wat systemisch denken zo krachtig maakt, is de erkenning dat ieder van deze systemen zijn eigen levensregels heeft, en dat die regels ons gedrag sturen op manieren die we ons meestal niet bewust zijn.

Het genogram: het familiesysteem in kaart brengen

Een van de eerste stappen in systemisch coachen is het maken van een genogram: een visuele kaart van het familiesysteem over meerdere generaties. In het genogram worden familieleden, hun onderlinge relaties, belangrijke levensgebeurtenissen zoals vroege sterftes, scheidingen, migraties en trauma's in kaart gebracht.
Het genogram helpt de coach en cliënt om patronen te zien die anders verborgen blijven. Waarom zijn alle mannen in deze familie vroeg gestorven? Waarom lijken vrouwen in deze lijn altijd voor iedereen te zorgen behalve voor zichzelf? Waarom herhaalt het thema verlating zich van generatie op generatie?

Het systemisch gesprek

Systemisch coachen hoeft geen opstelling te betekenen. Het systemisch gesprek is een krachtig instrument op zichzelf. De coach stelt systemisch georiënteerde vragen die de cliënt helpen om zijn of haar situatie in een breder kader te plaatsen.

Voorbeelden van systemische vragen: Wie herken je in jezelf? Aan wie in je familie denk je als je dit zegt? Wie heeft jou dit geleerd? Wat als dit gevoel van iemand anders is? Dit soort vragen opent vensters naar systemische verbindingen die voorheen onzichtbaar waren.

Zinnen die helen

Een kenmerkend element van systemisch werk zijn de zogenoemde helende zinnen: korte, krachtige uitspraken die iets erkennen en op zijn plek zetten in het systeem. Zinnen als “jij bent mijn vader en ik ben jouw kind”, en “ik ben blij dat ik er ben”, werken op een dieper niveau dan rationele analyse. Ze spreken de ziel van het systeem aan.
De coach leert welke zinnen passend zijn in welke situaties, en hoe de cliënt met die zinnen kan werken in het dagelijks leven, als meditatie, als mantra of als brief aan een familielid.

Soorten opstellingen

Er zijn veel verschillende soorten opstellingen, elk geschikt voor specifieke vraagstukken:

• Familieopstellingen: voor thema’s die te maken hebben met de familie van herkomst
• Relatieopstellingen: voor problemen en vragen in liefdesrelaties
• Gezinsopstellingen: voor situaties rondom kinderen en opvoeding
• Organisatieopstellingen: voor conflicten of dynamieken op de werkvloer
• Doelopstellingen: om helderheid te krijgen over een richting of beslissing
• Keuzeopstellingen: om te onderzoeken wat bij een bepaalde keuze past
• Ziekteopstellingen: voor de systemische component van lichamelijke klachten
• Innerlijke delen opstellingen: voor het werken met verschillende aspecten van de persoonlijkheid

Werken in de natuur

Een bijzondere toepassing van systemisch coachen is het werken in de natuur. In de opleiding bij Academie voor Leven is er een volledige dag in de natuur, waarbij systemische wandelcoaching, keuzeopstellingen en vrouwenlijn- en mannenlijnopstellingen worden geoefend.
De natuur biedt een unieke setting voor systemisch werk: bomen, stenen, water en het landschap zelf worden meegenomen als representanten en als spiegel voor wat er in het systeem speelt.

Opstellingen rondom kinderen

Een bijzondere toepassing is het werken met ouders rondom hun kinderen. Problemen die ouders ervaren met hun kinderen, zijn vaak uit het familiesysteem te herleiden. Door met de ouders een opstelling te doen, zonder het kind zelf in de therapiekamer te brengen, kan er snel helderheid komen over de systemische dynamiek die het probleem voedt.

Wil je systemisch coachen leren?

De Opleiding Systemisch Coachen met Familieopstellingen bij Academie voor Leven leert je in vier dagen de basis van systemisch waarnemen en het begeleiden van individuele opstellingen. De opleiding is geaccrediteerd door het LVPW.
Meer weten? Bezoek de opleidingspagina over Systemisch Coachen en Familieopstellingen

Systemisch coachen is ook onderdeel van de opleiding Holistisch Systemisch Coach

Veelgestelde vragen